أبو علي سينا

مقدمه 36

رساله نفس ( فارسى )

هشتم و نهم كتابت شده عبارت « بفرمان عالى علائى » و در برخى « عالى علائى شمسى » و در برخى ديگر « عالى علائى عضدى شمسى » ذكر شده است مثلا در نسخه بسيار قديمى كه اصل و متن تصحيح نسخهء حاضر قرار داده شده است و تاريخ كتابت آن 683 هجرى مىباشد ، ذكرى از علاء الدوله « 1 » يا پادشاه وقت نشده و در نسخهء آستانهء قدس رضوى كه در تاريخ 700 هجرى كتابت شده به « پادشاه وقت » اكتفا گرديده و در نسخهء قديمى فاتح كه در 727 هجرى نوشته شده اشاره‌اى به علاء الدوله يا پادشاه وقت نشده است ولى در نسخه‌هاى نسبة جديد مانند نسخهء مسجد سپهسالار و نسخه ملك و نسخهء درّى « فرمان عالى علائى شمسى » قيد شده و در نسخهء قديمى كتابخانهء سلطنتى نوشته شده : « چنين گويد خواجه رئيس ابو على سينا كه فرمان عالى علائى عضدى شمسى زاده اللّه علا و نفاذا » . اين نكته را بايد يادآور شد كه در هيچ يك از نسخ خطى رسالهء ماهيت نفس ، ذكرى از علاء الدوله نشده و فقط در بعضى از نسخ ، عبارت « عالى علائى » و در پاره‌اى نسخ ديگر « عالى علائى شمسى عضدى » ذكر شده است . البته صرف قيد « عالى

--> ( 1 ) - مراد از علاء الدوله كه رساله حاضر را ظاهرا شيخ بفرمان وى به فارسى ترجمه نموده است : ابو جعفر محمد بن دشمنزيار معروف بكاكويه و ملقب بعلاء الدوله امير اصفهان برادر سيده خاتون زوجه فخر الدوله ديلمى است . بطورى كه در كتب تاريخ مضبوط است ، سيده خاتون زوجه فخر الدوله و دختر سپهبد رستم بن مرزبان پس از فوت شوهرش چون پسرانش به حد رشد نرسيده بودند خود تصدى امور كشور را به عهده گرفت ولى هر يك از پسران خود را بامارت بعضى از نواحى همّت‌گماشت ، چنان كه ابو طالب رستم ملقب بمجد الدوله ، ( 387 - 420 ) پسر چهار ساله خود را بامارت همدان و ناحيهء كرمانشاهان را بپسر ديگر خود ابو طاهر شمس الدوله ( 387 - 412 ) و حكومت اصفهان را به پسر دائى خود ابو جعفر محمد بن دشمنزيار ملقب بعلاء الدوله سپرد .